Đảng 'chỉ bàn làm, không bàn lùi' để thực hiện Nghị quyết Đại hội 14

Đảng 'chỉ bàn làm, không bàn lùi' Nghị quyết Đại hội 14 – có gì đáng chú ý?

BBC 7 tháng 2 2026 Hai ngày sau khi Đại hội 14 kết thúc, Tổng Bí thư Tô Lâm đã ký chỉ thị yêu cầu triển khai ngay nghị quyết đại hội. Hai tuần sau ngày bế mạc đại hội, Đảng Cộng sản Việt Nam đã tổ chức hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện nghị quyết này, cũng như công bố các chương trình hành động.

Ông Tô Lâm, Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Việt Nam, vừa kết thúc chuyến thăm Lào và Campuchia đã phát biểu chỉ đạo hội nghị vào chiều 7/2

"Kỷ luật trách nhiệm phải được đặt lên hàng đầu", ông Tô Lâm phát biểu vào chiều 7/2, nhấn mạnh "người nào hứa mà không làm, làm mà không đạt kết quả thì phải được xem xét thay thế hoặc sắp xếp lại công việc".

Theo trình tự, nghị quyết của đại hội đảng sẽ được Quốc hội Việt Nam thể chế hóa thành các chính sách và Chính phủ sẽ có các chương trình hành động để thực thi, điều mà Đảng Cộng sản gọi là "đưa nghị quyết vào cuộc sống".

Hội nghị vào ngày 7/2 này thu hút sự tham gia của hơn 1,9 triệu đại biểu, cả trực tiếp lẫn trực tuyến.

Sau hội nghị này, lần lượt các quan chức từ trung ương đến địa phương sẽ phải tham dự các hội nghị tập huấn về Nghị quyết Đại hội 14.

Không chỉ vậy, các công chức, viên chức, bất kể là đảng viên hay thường dân, cũng sẽ tham dự các hội nghị như thế trong thời gian tới.

Điều đó nhằm để bảo đảm các chủ trương của Đảng sẽ được các tổ chức trong bộ máy nhà nước thực hiện trong thời gian tới.

Vậy có gì đáng chú ý trong Nghị quyết Đại hội 14?

Chỉ bàn làm, không bàn lùi

Nguồn hình ảnh,VGP/BBC

Chương trình hành động của Ban Chấp hành khóa 14, theo Thủ tướng Phạm Minh Chính, là "lần đầu tiên trong lịch sử các kỳ đại hội" và ông gọi đó là "bước đột phá nhằm thực hiện hiệu quả Nghị quyết Đại hội 14".

Tổng cộng có 272 nhiệm vụ, đề án, dự án, công trình quan trọng, chiến lược giai đoạn 2026-2030 mang tính "xoay chuyển tình thế, chuyển đổi trạng thái".

Ông Chính nêu ra một số như dự án đường sắt tốc độ cao Bắc-Nam, đường sắt đô thị, nhà máy điện hạt nhân, sân bay, bến cảng lớn.

Thủ tướng Chính, trong báo cáo chuyên đề về chương trình hành động triển khai Nghị quyết Đại hội 14 vào ngày 7/2, nói rằng ngay trong năm 2026 này sẽ hoàn thành 18 luật, khẩn trương triển khai nhiều nhiệm vụ quan trọng.

Ngôn từ của ông, vẫn theo cách thức vần điệu, rằng chương trình hành động sẽ theo phương châm "một mục tiêu", "hai đảm bảo", "ba có", "bốn không", "năm hóa", "sáu rõ", vốn đã được ông nhấn mạnh gần đây.

Cụ thể, "một mục tiêu" là tăng trưởng hai con số; "hai bảo đảm" gồm bảo đảm phát triển để ổn định, ổn định để phát triển và bảo đảm trật tự xã hội, an ninh, an toàn, an dân.

"Ba có", theo ông Chính, gồm có sự đóng góp của nhà nước, có sự đóng góp của doanh nghiệp, có sự đóng góp của nhân dân.

Trong khi đó, "bốn không" gồm không lãng phí một ngày, không chậm trễ trong một tuần, không bỏ lỡ cơ hội trong một tháng và không bị động trong một năm.

"Năm hóa" gồm xanh hóa, số hóa, tối ưu hóa nguồn lực, thông minh hóa quản lý, quản trị, hài hòa hóa lợi ích của nhà nước, người dân và doanh nghiệp.

Cuối cùng, "sáu rõ" gồm: rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thẩm quyền, rõ thời gian, rõ kết quả.

Ông Chính đã không có tên trong Ban Chấp hành Trung ương khóa 14 và sẽ kết thúc nhiệm kỳ thủ tướng vào tháng 4 năm nay.

"Với nguyên tắc 'Đảng đã lãnh đạo, Chính phủ thống nhất, Quốc hội đồng tình, nhân dân ủng hộ, Tổ quốc mong đợi, bạn bè quốc tế giúp đỡ' thì 'chỉ bàn làm, không bàn lùi', 'không nói không, không nói khó, không nói có mà không làm', chúng ta nhất định sẽ thực hiện thành công Nghị quyết Đại hội 14, đưa đất nước vững bước tiến vào kỷ nguyên mới phát triển giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc, vững bước đi lên chủ nghĩa xã hội".

Không bàn lùi, nhưng cũng đã có những nhượng bộ. Nghị định 46 do chính phủ ban hành vào ngày 26/1 và có hiệu lực tức thời đã gây nên những xáo trộn và thiệt hại cho các doanh nghiệp nhập khẩu thực phẩm ngay thời điểm cao điểm kinh doanh Tết.

Chính phủ đã phải hoãn nghị định này đến ngày 15/4, chỉ sau 10 ngày thực thi, gây xáo trộn nền kinh tế.

Giữa tháng 4 là thời điểm chính phủ mới đã hình thành và khi đó nội các mới sẽ phải đối diện với việc tiếp tục hoãn, hay chỉnh sửa, bổ sung các quy định về an toàn thực phẩm.

Luật An toàn thực phẩm dự kiến sẽ được sửa đổi trong năm 2026.

Theo Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương Trịnh Văn Quyết, Đảng Cộng sản Việt Nam đã chuyển biến căn bản về tư duy phát triển khi bổ sung "lý luận về đường lối đổi mới", coi đó là "một bộ phận cấu thành nền tảng tư tưởng", đồng thời xác lập tư duy "tự chủ chiến lược" – định vị mới của Việt Nam.

Tự chủ chiến lược, theo ông Quyết, "là khái niệm mới có ý nghĩa sâu sắc". Ở các kỳ đại hội trước, Đảng Cộng sản luôn nhấn mạnh đến khái niệm "độc lập, tự chủ" với ý nghĩa không lệ thuộc, thì lần này đã được nâng lên ở tầm cao hơn: chủ động lựa chọn con đường phát triển; chủ động thiết kế quan hệ đối ngoại; chủ động làm chủ công nghệ và nguồn lực; chủ động ứng phó với các cú sốc bên ngoài.

Khóa 13 đã chứng kiến hàng loạt cú sốc, từ đại dịch Covid-19, chiến tranh thương mại đến thiên tai bão lụt.

Cú sốc nội trị cũng chưa từng có tiền lệ: hơn 30 ủy viên Trung ương Đảng phải rời Ban Chấp hành do vấn đề kỷ luật, trong đó có bảy ủy viên Bộ Chính trị. Đáng chú ý, hai chủ tịch nước và một chủ tịch Quốc hội, gồm các ông Nguyễn Xuân Phúc, Võ Văn Thưởng và Vương Đình Huệ, phải rời chính trường và sau đó bị kỷ luật cách tất cả chức vụ trong Đảng.

Về quốc phòng, Đại tướng Phan Văn Giang cho biết Việt Nam quyết tâm nghiên cứu, sản xuất vũ khí, trang bị hiện đại theo hướng "chuyển từ cơ bản là mua sắm sang tự chủ, tự sản xuất, đóng góp tích cực vào sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa, đất nước".

Đại tướng Lương Tam Quang, Bộ trưởng Bộ Công an, cho biết "tự chủ chiến lược về an ninh" là nhận thức, tư duy mới thể hiện xuyên suốt các văn kiện Đại hội 14 của Đảng và có nhiều điểm mới mang tính đột phá.

Theo tướng Quang, Việt Nam đã tạo đột phá về phát triển công nghiệp an ninh tự lực, tự chủ, tự cường, lưỡng dụng.

Bộ Công an đang muốn phát triển ngành công nghiệp an ninh và đang trong quá trình xây cảng hàng không Gia Bình trị giá gần 200.000 tỷ đồng, một sân bay lưỡng dụng.

Phát triển kinh tế

Cải cách thể chế chính trị vẫn được nhắc đến, khi vừa "tiếp tục hoàn thiện cơ chế Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý và Nhân dân làm chủ", Đảng Cộng sản vừa muốn "đột phá".

Đáng chú ý, trong Nghị quyết Đại hội 14, thể chế kinh tế được nhắc đến khá nhiều, bao gồm chuyện rà soát, sửa đổi và hoàn thiện hệ thống pháp luật liên quan, cải cách mạnh mẽ, cắt giảm thủ tục hành chính, "chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm".

Đảng đặt mục tiêu phấn đấu đến năm 2030 môi trường đầu tư kinh doanh của Việt Nam thuộc nhóm ba quốc gia đầu bảng ASEAN và nhóm 30 quốc gia hàng đầu thế giới.

Đảng muốn tập trung vào các mô hình kinh tế đột phá như đặc khu kinh tế, đặc khu công nghệ bên cạnh khu thương mại tự do, trung tâm tài chính quốc tế.

Đảng đang xác lập mô hình tăng trưởng mới, tái cơ cấu nền kinh tế, đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa lấy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực chính.

Cơ chế và chính sách "giao, đặt hàng khu vực tư nhân" đối với các dự án trọng điểm cũng là một trọng tâm được nhấn mạnh.

Hình thức hợp tác công tư đang được nhắc đến khá nhiều, với các mô hình quản lý mới như "lãnh đạo công – quản trị tư", "đầu tư công – quản lý tư", "đầu tư tư – sử dụng công".

Điều này cho thấy, về mặt lý thuyết, Đảng đang muốn tổ chức quản trị theo hướng hiệu quả hơn, điều vốn thường thấy ở khu vực tư chú trọng đến tính hiệu quả.

Đảng đặt ra mục tiêu về xây dựng và triển khai một đề án về xây dựng nền kinh tế độc lập, tự chủ gắn với chủ động hội nhập quốc tế.

Những chủ trương này sẽ được giới chức trách Việt Nam cụ thể hóa lại thành các chính sách để thực thi trong năm năm tới.

Phát triển kinh tế tư nhân đã được ông Tô Lâm nhấn mạnh trong Nghị quyết 68 hồi tháng 5/2024. Cùng với đó, người đứng đầu Đảng Cộng sản muốn cải cách thể chế, đối ngoại linh hoạt và tập trung vào sáng tạo, đổi mới để đưa đất nước phát triển.

Cả bốn vấn đề chính yếu này cũng là những trụ cột quan trọng trong Nghị quyết Đại hội 14.

Một trong những mục tiêu mà Đảng muốn hoàn thiện về mặt thể chế là hoàn thiện thể chế "nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa".

Kinh tế thị trường được nhắc tới trong văn kiện Đại hội 6 vào năm 1986. Nhưng tinh thần đổi mới tư duy đó phải đến đầu thập niên 1990 mới được thực thi, với việc nối lại quan hệ ngoại giao với các quốc gia trong khu vực, cũng như tiến trình gỡ bỏ cấm vận kinh tế của Mỹ.

Cụm từ "đổi mới lần hai" tiếp tục được nhắc đến trong thời kỳ gần đây khi ông Tô Lâm trở thành tổng bí thư.

Đã 40 năm kể từ cuộc Đổi mới 1986, Việt Nam đã chứng kiến những bước tăng trưởng ấn tượng.

Từ một quốc gia có thu nhập bình quân đầu người chưa đến 200 USD trước năm 1986, quy mô kinh tế Việt Nam 2025 ước đạt 514 tỉ USD, đứng thứ 32 thế giới và thu nhập bình quân vượt mốc 5.000 USD.

Trưởng ban Tuyên giáo và Dân Vận Trung ương Trịnh Văn Quyết, trong phát biểu của mình dùng cụm tư "đại hội của bước ngoặt phát triển, của tầm nhìn chiến lược và của khát vọng vươn mình mạnh mẽ của dân tộc Việt Nam trong kỷ nguyên mới".

Kỷ nguyên mới – hay vươn mình bước vào kỷ nguyên mới – cụm từ mà ông Tô Lâm đưa ra kể từ khi lên làm tổng bí thư vào tháng 8/2024, đã trở thành một chủ đề của Đại hội 14.

Ở đó, Đảng Cộng sản đặt mục tiêu đưa Việt Nam vươn lên trở thành một quốc gia thu nhập cao, đổi mới mô hình phát triển, dựa vào khối kinh tế tư nhân và lấy động lực là khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Đảng muốn hội nhập sâu rộng, toàn diện và hiệu quả và chủ động tích cực tham gia định hình các thể chế đa phương.

Việt Nam đã nâng cấp quan hệ ngoại giao lên mức cao nhất – Đối tác chiến lược toàn diện – với 15 quốc gia và liên minh (EU).

Đại hội 14 đã xác lập mục tiêu "đẩy mạnh khai thác các khuôn khổ" quan hệ đối tác này nhằm "tạo thuận lợi cho phát triển kinh tế, thu hút nguồn lực".

Xây dựng và chỉnh đốn Đảng

Như thường thấy trong các kỳ đại hội, Đảng vẫn tiếp tục "đẩy mạnh xây dựng, chỉnh đốn Đảng trong sạch, vững mạnh toàn diện", theo đó sẽ tăng cường kiểm tra và giám sát, đồng thời "kiên quyết, kiên trì đẩy mạnh đấu tranh, ngăn chặn, đẩy lùi tham nhũng, lãng phí, quan liêu, tiêu cực".

Theo Trưởng ban Tổ chức Trung ương Lê Minh Hưng, Đảng đã cụ thể hóa nhiệm vụ này với "trên 100 nhiệm vụ cụ thể".

Một trong những giải pháp chỉnh đốn Đảng là "đổi mới, nâng cao hiệu quả công tác kiểm tra việc kê khai, công khai tài sản, thu nhập của cán bộ".

Đây dường như là một công việc đầy thách thức. Mức lương công chức của cán bộ trong hệ thống chính quyền Việt Nam không cao nhưng phần thu nhập và tài sản được cho là rất lớn.

Đảng đã yêu cầu các đảng viên hằng năm phải kê khai và báo cáo tài sản.

Nhưng cách làm lại dường như cho thấy chưa hiệu quả. Trong một cơ quan, tổ chức, việc kiểm tra, thanh tra tài sản thường diễn ra theo hình thức "bốc thăm".

https://www.bbc.com/vietnamese/articles/c8010jjnzgvo