Iran yêu cầu tàu dầu trả phí qua eo biển bằng Bitcoin

Iran yêu cầu tàu dầu trả phí qua eo biển bằng Bitcoin

Theo báo cáo từ Financial Times, The Hill ngày 8/4, Liên minh các nhà xuất khẩu dầu khí và sản phẩm hóa dầu Iran (OPEX), một tổ chức có quan hệ mật thiết với chính phủ Iran, tiết lộ trong thời gian hai tuần ngừng bắn giữa Mỹ và Iran, Iran sẽ yêu cầu các tàu chở dầu đi qua Eo biển Hormuz phải trả mức phí 1 USD/thùng dưới hình thức tiền điện tử.

Theo các tài liệu công khai, OPEX thường được truyền thông nước ngoài gọi là "tổ chức ngành xuất khẩu quy mô quốc gia lớn nhất trong lĩnh vực năng lượng của Iran", với hơn 350 doanh nghiệp thành viên hoạt động tích cực, bao gồm các đơn vị chủ chốt sản xuất và xuất khẩu sản phẩm dầu mỏ, khí đốt và các dẫn xuất hóa dầu tại Iran.

Mặc dù liên minh này là một hiệp hội ngành nghề phi chính phủ, nhưng nó đóng vai trò là cầu nối liên lạc quan trọng giữa chính phủ Iran và các nhà xuất khẩu, đồng thời là kênh tham khảo then chốt cho các thương nhân quốc tế muốn kết nối với các đối tác năng lượng của Iran. Chủ tịch và người phát ngôn của tổ chức này thường có mối liên hệ chặt chẽ với chính phủ và các doanh nghiệp liên quan đến Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC).

Vào thứ Tư (giờ địa phương), người phát ngôn của OPEX, Hamid Hosseini, trả lời Financial Times rằng để kiểm soát tuyến hàng hải huyết mạch tại Eo biển Hormuz trong thời gian ngừng bắn, Iran dự định thu phí và kiểm tra từng tàu đối với tất cả các tàu dầu đi qua đây.

"Iran cần giám sát các tàu ra vào eo biển để đảm bảo hai tuần này không bị lợi dụng để vận chuyển vũ khí," ông nói. "Mọi tàu thuyền đều có thể đi qua, nhưng quy trình kiểm tra từng tàu sẽ tốn thời gian, và Iran không hề vội vàng."

Hosseini giải thích rằng bất kỳ tàu chở dầu nào muốn đi qua trước tiên phải gửi email khai báo hàng hóa cho phía Iran, sau đó Iran sẽ thông báo số phí phải nộp bằng tiền điện tử. Các tàu không chở hàng (chạy không) sẽ được miễn phí.

"Sau khi nhận được email và hoàn thành đánh giá, phía tàu cần thanh toán bằng Bitcoin trong vòng vài giây để đảm bảo giao dịch không bị truy vết hoặc phong tỏa do lệnh trừng phạt," ông nói thêm.

Theo CNBC, lưu lượng giao thông qua eo biển đã bắt đầu phục hồi trước khi lệnh ngừng bắn được thực hiện. Dữ liệu từ Lloyd's List cho thấy trong tuần từ 30/3 đến 5/4, có khoảng 72 tàu đi qua eo biển, đây cũng là tuần bận rộn nhất kể từ khi xung đột bùng phát vào ngày 28/2. Trong số đó, khoảng 80% liên quan đến Iran, 13% thuộc sở hữu của các chủ tàu Trung Quốc, tuy nhiên lưu lượng vẫn thấp hơn 90% so với mức bình thường.

Về vấn đề thu phí mà truyền thông nước ngoài quan tâm, Đại sứ Iran tại Trung Quốc Fazli ngày 8/4 tại Bắc Kinh cho biết Iran vẫn chưa đưa ra phương án và tiêu chuẩn thu phí chính thức, và sẽ đưa ra quyết định dựa trên thông lệ quốc tế về phí lưu thông đường thủy và luật pháp quốc tế.

Tờ Wall Street Journal cũng dẫn lời các bên trung gian và môi giới tàu biển cho biết Iran yêu cầu các tàu phải phối hợp với Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo, hoàn tất các thủ tục đóng phí trước và nộp bằng tiền điện tử hoặc Nhân dân tệ (RMB).

Ngay sau cuộc phỏng vấn của Hosseini, vào ngày 8/4, ngày đầu tiên lệnh ngừng bắn tạm thời Mỹ - Iran có hiệu lực, quân đội Israel đã tiến hành cuộc không kích quy mô lớn nhất kể từ đầu cuộc xung đột vào Hezbollah ở Lebanon. Iran tuyên bố hành động này vi phạm thỏa thuận ngừng bắn và ngay lập tức đóng cửa Eo biển Hormuz một lần nữa, đồng thời đe dọa thực hiện các hành động răn đe chống lại các mục tiêu quân sự của Israel. Mỹ và Israel lại khẳng định rằng phạm vi của thỏa thuận ngừng bắn không bao gồm Lebanon.

Cùng lúc đó, dữ liệu từ hệ thống theo dõi giao thông hàng hải cho thấy tàu chở dầu "Aurora", vốn đang hướng ra lối ra của Eo biển Hormuz, đã đột ngột quay đầu 180 độ gần bán đảo Musandam của Oman để trở lại vùng sâu trong Vịnh Ba Tư.

Trước thông tin eo biển tiếp tục ngừng hoạt động, Thư ký báo chí Nhà Trắng Leavitt gọi đó là tin "không chính xác".

"Các tuyên bố công khai không nhất quán với tình hình thực tế kín đáo," bà khẳng định. "Hôm nay chúng tôi quan sát thấy lưu lượng qua eo biển đã tăng lên. Tôi nhắc lại một lần nữa, Tổng thống (Trump) kỳ vọng và yêu cầu Eo biển Hormuz phải được khôi phục mở cửa ngay lập tức, nhanh chóng và an toàn."

Tuy nhiên, theo Financial Times, các tàu dầu tại vùng Vịnh vào thứ Tư đã nhận được cảnh báo bằng tiếng Anh qua radio: Việc cố tình đi qua mà không có sự phê duyệt của Iran sẽ bị tấn công quân sự. Đoạn ghi âm mà truyền thông Anh có được cho thấy: "Bất kỳ tàu nào cố tình đi qua mà không được phép sẽ bị tiêu diệt."

Báo cáo cũng chỉ ra rằng các chủ tàu phương Tây đang thận trọng quan sát trong ngày thứ Tư, chờ đợi chi tiết và tính khả thi của việc mở lại eo biển. Hiện tại, ngoại trừ hai tàu liên quan đến Iran, không có tàu nào khác mạo hiểm đi qua. Công ty theo dõi tàu biển MarineTraffic cho biết những tàu đã đi qua này đều là tàu chở hàng rời, không vận chuyển dầu mỏ.

Dữ liệu từ đơn vị cung cấp dữ liệu hàng hóa Kpler cho thấy khoảng 187 tàu dầu tại vùng Vịnh đang chở 175 triệu thùng dầu thô và các sản phẩm dầu mỏ, việc có thể nhổ neo hay không phụ thuộc vào tình hình eo biển. Các giám đốc điều hành trong ngành ước tính có khoảng 300 đến 400 con tàu đang chờ để rời cảng an toàn, hiện trường giống như một "bãi đậu xe trên biển".

Rạng sáng ngày 9, Hải quân Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran đã công bố các tuyến đường thay thế an toàn cho Eo biển Hormuz. Tuyên bố nêu rõ, do tình trạng chiến tranh hiện nay tại Vịnh Ba Tư và eo biển, cũng như khả năng có thủy lôi chống hạm trên tuyến đường chính, để tuân thủ các nguyên tắc an toàn hàng hải và tránh va phải thủy lôi, tất cả các tàu có kế hoạch đi qua phải phối hợp với Hải quân Vệ binh Cách mạng và đi theo tuyến đường thay thế cùng bản đồ đính kèm cho đến khi có thông báo mới.

Bản đồ tuyến đường cho thấy các tàu vào cảng cần đi từ Biển Oman về phía bắc qua đảo Larak để vào Vịnh Ba Tư, còn các tàu rời cảng cần đi từ Vịnh Ba Tư vòng qua phía nam đảo Larak để hướng ra Biển Oman.

Tại buổi họp báo hôm thứ Tư, khi được hỏi bên nào hiện đang kiểm soát Eo biển Hormuz, người phát ngôn Nhà Trắng Leavitt đã không trả lời trực tiếp.

Bà chỉ cho biết: "Chúng tôi kỳ vọng eo biển có thể mở cửa ngay lập tức, như tôi đã nói trước đó, chúng tôi đã quan sát thấy lưu lượng qua eo biển có sự hồi phục, và đang theo dõi tình hình từng ngày, từng phút."

Về việc Iran dự định thu phí lưu thông eo biển, Leavitt cho biết quan điểm của ông Trump trước đó đã rất rõ ràng: thỏa thuận ngừng bắn dựa trên tiền đề eo biển phải "mở cửa vô điều kiện", yêu cầu này "cần được hiểu theo đúng nghĩa đen" và phía Mỹ sẽ đảm bảo các bên thực hiện.

Cùng ngày, trong một cuộc phỏng vấn, ông Trump tiết lộ phía Mỹ đang xem xét một mô hình "liên doanh" (joint venture) với Iran để cùng giải quyết vấn đề phí lưu thông Eo biển Hormuz nhằm "duy trì an ninh của Eo biển Hormuz".

----------

1. Bitcoin là gì?

Bitcoin là một loại tiền kỹ thuật số phi tập trung. Điểm khác biệt cốt lõi giữa nó và tiền trong tài khoản ngân hàng là: (i) Không có máy chủ trung tâm: Không một quốc gia hay ngân hàng nào làm chủ mạng lưới Bitcoin. Nó vận hành trên hàng triệu máy tính toàn cầu (Blockchain). (ii) Quyền kiểm soát cá nhân: Chỉ người sở hữu "Khóa riêng tư" (Private Key - giống như mật mã duy nhất) mới có quyền chuyển tiền. Không ai có thể tự ý "rút" tiền từ ví của bạn nếu không có khóa này.

2. Mỹ có thể "lấy lại" Bitcoin một cách dễ dàng không?

Câu trả lời ngắn gọn là: Về mặt kỹ thuật, cực kỳ khó (gần như không thể) nếu Iran thực hiện đúng các quy trình bảo mật.

Tính bảo mật của mã hóa: Bitcoin sử dụng các thuật toán mã hóa cấp độ quân đội. Cho dù Mỹ có siêu máy tính mạnh nhất thế giới, việc "bẻ khóa" để lấy tiền từ một địa chỉ ví mà không có mật mã sẽ mất hàng tỷ năm với công nghệ hiện tại.

Không thể đảo ngược giao dịch: Khác với hệ thống ngân hàng (SWIFT) nơi Mỹ có thể lệnh cho ngân hàng đóng băng hoặc hoàn trả giao dịch, giao dịch Bitcoin một khi đã lên mạng lưới là không thể sửa đổi hoặc thu hồi.

3. Tại sao có những vụ Mỹ "thu hồi" được tiền điện tử trước đây?

FBI thu hồi hàng triệu USD Bitcoin từ các nhóm hacker (như vụ Colonial Pipeline) không phải bằng cách "hack" vào mạng lưới Bitcoin, mà thông qua các biện pháp nghiệp vụ như: (i) Bắt được máy chủ: Hacker để lộ thông tin hoặc lưu trữ mật mã (khóa riêng tư) trên các máy chủ đặt tại quốc gia mà Mỹ có quyền can thiệp. (ii) Lỗi con người: Người sở hữu ví bất cẩn để lộ mật mã. (iii) Sàn giao dịch: Nếu tiền được để trên các sàn giao dịch (như Binance, Coinbase), Mỹ có thể yêu cầu sàn đóng băng.

Trong trường hợp của Iran: Họ là một quốc gia với các chuyên gia an ninh mạng hàng đầu. Họ sẽ lưu trữ Bitcoin trong "ví lạnh" (không kết nối internet) và tự quản lý mật mã. Trong tình huống này, Mỹ không có cách nào dùng "sức mạnh IT" để lấy lại tiền từ xa.

4. Việc Iran yêu cầu thanh toán bằng Bitcoin (như bài báo nêu) là một chiến lược kinh tế có tính toán kỹ lưỡng:

Né tránh lệnh trừng phạt: Hệ thống tài chính thế giới hiện nay dựa trên đồng USD và mạng lưới SWIFT (do Mỹ kiểm soát). Nếu dùng USD, Mỹ có thể chặn giao dịch ngay lập tức. Bitcoin giúp Iran đi "vòng" qua hệ thống này.

Tính ẩn danh tương đối: Mặc dù mọi giao dịch Bitcoin đều công khai trên mạng, nhưng việc chứng minh ví đó thuộc về ai và mục đích gì là rất khó khăn nếu các bên sử dụng các kỹ thuật xáo trộn tiền.

Kết luận

Nếu Iran nhận Bitcoin và cất giữ cẩn mật trong các ví do chính phủ kiểm soát, Mỹ không thể dùng công nghệ thông tin để "thu hồi" số tiền đó như cách họ làm với tài khoản ngân hàng. Đó là lý do vì sao các quốc gia bị trừng phạt thường tìm đến tiền điện tử như một "lối thoát" cho nền kinh tế.

Mỹ chỉ có thể ngăn chặn bằng cách trừng phạt các công ty vận tải nếu họ dám chuyển Bitcoin cho Iran, hoặc tìm cách cắt đứt đường truyền internet kết nối các nút mạng (node) tại Iran, nhưng việc "lấy lại tiền" từ ví của Iran thì gần như là điều bất khả thi về mặt kỹ thuật.

Xem thêm:   https://baomoi.com/iran-yeu-cau-tau-thuyen-qua-eo-bien-hormuz-trong-thoi-gian-ngung-ban-phai-tra-phi-c54893726.epi